„Pisarzy wieku XVI i XVII szlachta mazurska zdumiewała swoją wielością. Zdaniem Miaskowskiego pokryła ona ziemię jak szarańcza. Według Bielskiego w każdym powiecie księstwa mazowieckiego „znajdzie szlachty tak wiele,  jako w województwie drugiem całem“.  Święcicki i Starowolski ogólną liczbę rodzin szlacheckich w województwie mazowieckiem podają na 45.000. Według pierwszego sama ziemia ciechanowska liczyła ich 7.000.

„Rozumiej —powiada Paprocki:—gdzie ja piszę dom rozrodzony, tam jest wsi dziesięć, a wszystko panowie, chłopa o zakład nie znajdzie;  jest dwadzieścia i trzydzieści panów w jednej wsi i więcej”. Niemogąc zoryentować się w tłumach „panów” mazurskich, pisze: „przez odległość a nieznaczność ich znać ich nie mogę, ani tam o nich wiedzieć”

Pod koniec wieku XVI na 578 milach kwadratowych trzech województw mazowieckich szlachta zagrodowa, niemająca kmieci pańszczyźnianych, uprawiała przeszło 12,000 łanów. W mazowieckiem posiadała ich 9.600, w płockiem 1.864, w rawskiem 550. Przypadało tam średnio na milę kwadratową 20 łanów szlachty zagrodowej, gdy w Wielkopolsce tylko 2, a w Małopolsce zaledwie 1,3.

Mazowsze stanowiło typową krainę małej własności ziemskiej. Własność drobnoszlachecka najobficiej rozsiadła się na prawym brzegu Wisły, pomiędzy Narwią a Bugiem, w ziemiach: nurskiej, wiskiej i łomżyńskiej. Mnóstwo jej było w powiatach województwa płockiego: bielskim, płońskim i mławskim. Najmniej w województwie rawskiem i w ziemi czerskiej.

Mnogość obywateli wycisnęła swe piętno na ukształtowaniu jednostek polityczno administracyjnych. Województwa mazowieckie dzieliły się na 33 powiaty. Tam, gdzie była liczniejsza osiadłość szlachty, powiaty były szczupłe: płoński (w woj. płockiem), makowski (w z. różańskiej),  sąchocki w z. ciechanowskiej obejmowały zaledwie po 5 mil kwadratowych. Obszerniejsze były tylko te jednostki polityczno administracyjne, w których zalegały puszcze a bory: ziemia warszawska 52 mile, czerska 44 mile, powiat kamieniecki w ziemi nurskiej 39 mil , ostrołęcki w łomżyńskiej 36 mil.”
Władysław Smoleński